Dom Chodowieckiego i Grassa


Oddział w budowie planowany do stworzenia w XVIII wiecznym kompleksie dawnego Domu Dobroczynności i Sierot na gdańskim Osieku, przy ul. Sierocej 6 i 8. W założeniu multidyscyplinarny ośrodek badający pogranicza literatury i sztuki pod intelektualnym i duchowym patronatem Güntera Grassa i Daniela Chodowieckiego. Miejsce wystaw stałych i czasowych, spotkań i dyskusji, rezydencji artystycznych i literackich oraz edukacji kulturowej. Zastąpi swą funkcją galerię 4G.

Dom Dobroczynności i Sierot zbudowany został w 1699 roku według projektu Barthela Ranischa i od tego czasu kilkakrotnie był rozbudowywany oraz zmieniał swoje funkcje użytkowe. Początkowo był przytułkiem dla bezdomnych i ubogich, dawał im schronienie i możliwość zarobienia na swoje utrzymanie. Z czasem przekształcony został na sierociniec, wychowujący i przyuczający do zawodu dzieci osierocone i z nieprawego łoża. W 1788 roku opiekował się jednocześnie aż 426 wychowankami. Gdy w 1906 roku sierociniec został przeniesiony do Wrzeszcza budynki pełniły funkcje medyczne, a w okresie międzywojennym swoje miejsce miała tu redakcja Danziger Volksstimme, organu prasowego Socjaldemokratycznej Partii Wolnego Miasta Gdańska. Kompleks budynków jako jeden z nielicznych w Gdańsku przetrwał pożogę II wojny światowej i w 1967 roku został wpisany do rejestru zabytków. Po wojnie przed długi czas pełnił funkcje mieszkań komunalnych. Postępująca degradacja budynków wpłynęła na decyzję Miasta Gdańska w 2016 roku o przekwaterowaniu mieszkańców oraz wykonaniu kapitalnego remontu kompleksu z dostosowaniem do funkcji ośrodka kultury i sztuki, jakim w założeniu ma być Dom Chodowieckiego i Grassa.

Inwestycja realizowana jest w dwóch etapach. Pierwszy etap, którego rozpoczęcie planowane jest na jesień 2021 roku polega na zabezpieczeniu budynków przed dalszą postępującą ich korozją. Kolejnym etapem będzie dostosowanie jego wnętrz do funkcji ośrodka kultury za zgodą i przy ścisłym nadzorze ze strony Państwowego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Prace projektowe i architektoniczne prowadzą obecnie dwa renomowane studia architektoniczne: Restudio Jacaszek architekci oraz Gzowski architekci.

Zgodnie z założeniami, Dom Chodowieckiego i Grassa ma stanowić multidyscyplinarne miejsce spotkań artystycznych trójmiejskich literatów i artystów z zapraszanymi na czasowe rezydencje twórcami z Polski i zagranicy. Ważną rolę w programie przyszłej placówki będzie zajmować szeroko pojęta działalność edukacyjna i kulturowa, związana z profesjami jej dwóch patronów – literatem i artystą, laureatem nagrody Nobla Günterem Grassem oraz grafikiem i ilustratorem wielu XVIII wiecznych książek Danielem Chodowieckim. Twórczości tych dwóch wybitnych gdańszczan będzie też dedykowana wystawa stała, uzupełniana o ekspozycje czasowe współczesnych artystów.

 

Günter Wilhelm Grass - urodzony 16 października 1927 w Gdańsku, zmarły 13 kwietnia 2015 w Lubece. Pisarz narodowości niemiecko – kaszubskiej. Laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury w 1999 roku. Doktor honoris causa Uniwersytetu Gdańskiego za wybitną twórczość literacką oraz wkład w polsko-niemieckie pojednanie (1993) oraz Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (1990). W 1993 Rada Miasta Gdańska przyznała pisarzowi tytuł Honorowego Obywatela Miasta Gdańska. Członek Niemieckiego Centrum PEN. Twórca m.in. słynnej trylogii gdańskiej – powieści: „Blaszany bębenek”, „Kot i mysz”, „Psie lata”. Założyciel Fundacji im. Daniela Chodowieckiego przy Akademii Sztuki w Berlinie.

Daniel Mikołaj Chodowiecki – urodzony 16 października 1726 w Gdańsku, zmarły 7 lutego 1801 w Berlinie. Polsko – niemiecki malarz, rysownik i grafik. Mieszkając w Gdańsku do 17 roku życia przyuczał się do zawodu kupca. W tym też celu wyjechał do Berlina, w którym zamieszkał do końca swojego życia. Sukces odniósł jednak nie w handlu, lecz dzięki swym wybitnym zdolnościom plastycznym, które spowodowały, że w 1779 roku został dyrektorem Pruskiej Akademii Sztuki. Chodowiecki ze względu na matkę Hugenotkę czuł się Francuzem, ale też Polakiem i gdańszczaninem. Po pierwszym rozbiorze Polski w 1772 roku napisał do hrabiny Solms-Laubach: „Z ojca jestem Polakiem, potomkiem dzielnego narodu, który wkrótce przestanie istnieć”. Za życia stworzył prawie 4 tysiące rysunków oraz ponad 2 tysiące rycin wykonanych przeważnie techniką akwaforty oraz wiele scen rodzajowych z życia mieszczaństwa – zwykle w technice tuszu i piórka. Jego ilustracje zdobiły m.in. pierwsze dzieła Johanna Wolfganga Goethe, dramaty Friedricha Schillera, poezje Gottholda Ephraima Lessinga, pisma filozofa Johanna Kaspara Lavatera, poematy Friedricha Gottlieba Klopstocka czy czterotomowy podręcznik dla młodzieży zawierający kompendium ówcześnie dostępnej wiedzy autorstwa Johanna Bernharda Basedowa. W 1773 roku Chodowiecki odbył konną podróż do rodzinnego miasta, co uwiecznił na 108 rysunkach zatytułowanych „Z Berlina do Gdańska”, będących cennym źródłem historycznym pokazującym jak wyglądało to miasto w XVIII wieku. Często w swej twórczości wracał do polskich wątków, portretując m.in. Mieszka I, Bolesława Chrobrego, Kazimierza Wielkiego, Konrada Mazowieckiego, Jana Sobieskiego, Stanisława Leszczyńskiego, sceny z posiedzeń Sejmu Czteroletniego i uchwalenia Konstytucji 3 Maja, jak też sceny z życia mieszczaństwa i szlachty polskiej.