ANNA ORBACZEWSKA / EKSPERYMENT: EKSLIBRIS

Anna Orbaczewska | Eksperyment Ekslibris

- na podstawie powieści „Turbot” Güntera Grassa

LINK DO PREZENTACJI EKSLIBRISU https://youtu.be/8v613MXJTVg

W swoim ekslibrisie wykonanym w formie dyptyku, Anna Orbaczewska inspiruje się
powieścią „Turbot” stanowiącą historię feminizmu w wydaniu Grassa. Kobieca postać na
rysunku Artystki jest matką także dla turbota, w powieści Grassa symbolizującego ród męski.

Przedstawione macierzyństwo dalekie jest jednak od sielskości: kobieta-matka-rodzicielka
spętana jest pępowiną, która wyrasta z jej gardła niczym dławiący konar wijący się bez
końca. Na drugim rysunku ta sama pępowina niczym ozdobna wstęga w wyrafinowany
sposób łączy cztery kobiety w jednym kręgu, jak w rytualnym kosmogonicznym pra-tańcu.
Tworzą one rodzaj pierwotnego cyklu symbolizującego życie i przemijanie, narodziny i
śmierć, stanowiące kwintesencję ludzkości. W ten sposób Artystka przewrotnie odnosi się do (zamierzonego lub nie) stereotypowego postrzegania kobiet przez Grassa jako milczących muz, niezdolnych do metafizycznych odczuć, oferujących wilgotne ciepło swojego ciała mężczyźnie. Metafizyczno-fizjologiczny „Turbot” Grassa był komentarzem do fali feminizmu, jaka przetoczyła się przez Niemcy w latach 1970. Członkinie powieściowego trybunału feministycznego, zwanego feminałem, obarczały winą mężczyzn reprezentowanych przez turbota o znieprawienie historii, promowanie nierówności społecznych, wyzysk ekonomiczny czy opresję seksualną wobec kobiet. Jednocześnie Grass w swojej powieści wskazał źródła kobiecej siły tkwiące w macierzyństwie, czy zaspokajaniu głodu poprzez dostarczanie pokarmu. Sytość, jaką zapewnia kobieta jest gwarancją pokoju. Życie, jakie daje kobieta to obietnica trwania. Te dwa filary stanowią mocny punkt wyjścia do sięgnięcia po władzę. Jak zapowiada Maria Janion w swojej analizie tej powieści: zaczyna się epoka córek, odkrytych przez turbota.