Ania Witkowska / Eksperyment: Ekslibris

Ania Witkowska | Eksperyment Ekslibris
- na podstawie powieści „Blaszany bębenek” Güntera Grassa

LINK DO PREZENTACJI EKSLIBRISU → https://www.youtube.com/watch?v=JnuP626IZes

W swoim ekslibrisie Ania Witkowska przywołała jeden z najbardziej zapadających w pamięć obrazów nakreślonych przez Grassa w „Blaszanym bębenku”. Jest nim motyw końskiego łba, znalezionego przez rodzinę Matzerathów podczas przechadzki na plaży w Brzeźnie. Z otworów po oczach, nosie i uszach wypływają węgorze, na które padlina jest doskonałą przynętą. Ten osobliwy sposób na łapanie ryb, przyprawił o konwulsje matkę Oskara - Agnieszkę, a jego dojmujący turpizm symbolizował początek jej końca. Witkowska idealnie uchwyciła kontrast pomiędzy śmiercią a życiem – niema plama końskiej głowy dominująca centrum kompozycji, biernie poddaje się żywiołowości wijących się naokoło węgorzy. Artystka odtworzyła również niekwestionowaną sensualność tej sceny. Węgorze u Grassa bowiem stanowią także symbol męskości, seksualności, płodności. A zatem obraz z brzeźnieńskiej plaży funkcjonował w powieści jako zły omen odnoszący się do związków między trójką opiekunów Oskara i rychłą śmiercią jego matki. Wizerunek łba końskiego okolonego ruchliwymi węgorzami niczym Meduza  budzi wstręt i zgrozę. Jednak odcięty unieruchomiony łeb koński autorstwa Witkowskiej przypomina raczej nieme antyczne rzeźby ze spiżu. Puste oczodoły nie generują śmiercionośnego spojrzenia. Artystka przeobraża go w rodzaj magicznego wizerunku o funkcji apotropaicznej – odczarowującego senny koszmar i odstraszającego zło. Wszystko staje się bezpieczną mitologią, półrealnością, półkłamstwem, pociągającym w swej makabresce znakiem graficznym, nowoczesnym logotypem, atrakcyjnym wizualnie spersonalizowanym znakiem towarowym, powielonym w limitowanej serii risograficznej.